Firmware là gì?

by

Firmware là một loại phần mềm mà được nhúng trong phần cứng. Có thể hiểu đơn giản firmware là “phần mềm cho phần cứng”. Tuy nhiên, hai thuật ngữ firmware và phần mềm hay software không thể hoán đổi nghĩa cho nhau.
Nội dung:

Firmware là gì?

Firmware là một phần mềm giúp cho phần cứng hoạt động theo ý định của nhà sản xuất. Nó bao gồm các chương trình được viết bởi các kỹ sư phần mềm để làm cho các thiết bị phần cứng làm việc. Nếu không có firmware, các thiết bị điện tử chúng ta sử dụng hàng ngày sẽ không thể sử dụng được.

Ví dụ, đèn giao thông cũng cần có firmware để hoạt động. Firmware sẽ điều khiển đèn giao thông đổi màu sau khoảng thời gian nhất định. Các thiết bị điện tử đơn giản như máy giặt, camera, máy rửa chén,…firmware sẽ có vai trò như một hệ điều hành kiểm soát mọi thứ về hoạt động của thiết bị đó.

Firmware có trong đèn giao thông

Đối với phần cứng phức tạp hơn, như máy tính, điện thoại thông minh, TV thông minh tablets,… thì firmware là phần trung gian, nằm ở giữa software và hệ điều hành. Firmware có vai trò hướng dẫn phần cứng hoạt động với hệ điều hành. Ví dụ trên Samsung Galaxy sử dụng hệ điều hành Android, firmware do Samsung sản xuất sẽ cho phép phần cứng của mình (do Samsung phát triển) giao tiếp chính xác với hệ điều hành Android (do Google phát triển) để thực hiện đúng những gì người dùng yêu cầu.

Firmware vs. Hardware vs. Software

Cùng tìm hiểu về sự khác nhau giữa Hardware, Software và Firmware.

Hardware

mang tính vật lý và có thể nhìn thấy được

Hardware (phần cứng) là thứ bạn có thể nhìn thấy bằng máy và chạm bằng ngón tay. Đôi khi bạn có thể ngửi hoặc nghe thấy tiếng nó chuyển động. Phần cứng thuộc về thế giới thực và có thể bị hao mòn.

Dưới đây là một số ví dụ về phần cứng:

  • Điện thoại
  • Tablet
  • Laptop
  • Tivi
  • Máy giặt

Mặc dù các thiết bị trên đều chứa cả phần cứng, phần mềm và firmware. Nó bao gồm nhiều thiết bị phần cứng ghép lại với nhau để hoạt động như bo mạch chủ, bộ xử lý, quạt tản nhiệt,…

Software

mang tính ảo, nó có thể được sao chép và thay đổi

Software (phần mềm) là tất cả mọi thứ còn lại trong thiết bị điện tử mà không phải phần cứng.

Ví dụ:

Vì phần mềm không mang tính vật lý, nên nó có ít rào cản hơn phần cứng. Ví dụ, một ổ cứng vật lý có thể mất 0.3 kg vật liệu để tạo thành, nghĩa là 10.000 ổ cứng sẽ mất 3000 kg vật liệu. Trong khi một chương trình phần mềm có thể copy thành 1000 hay 10.000 lần mà không chiếm quá nhiều tài nguyên vật lý.

Phần mềm tương tác trực tiếp với chúng ta nhiều hơn, còn phần cứng bị ẩn dưới vỏ bọc của thiết bị. Ví dụ khi bạn chụp ảnh và chia sẻ lên mạng xã hội, bạn sẽ không biết được các camera hoạt động như nào bên trong ống kính. Nhưng bạn có thể tương tác với phần mềm để điều chỉnh bức ảnh của mình.

Phần mềm linh hoạt hơn, có thể được cập nhật và vá lỗi thường xuyên.

Phần mềm có tuổi thọ lâu hơn phần cứng. Miễn là bạn sao chép phần mềm sang phần cứng mới trước khi thiết bị hiện tại bị lỗi. Hơn nữa phần mềm có thể bị xóa và biến mất vĩnh viễn chỉ bằng vài thao tác. Điều mà bạn không thể làm với phần cứng.

Khắc phục lỗi trên phần mềm thường phức tạp hơn trên phần cứng. Các trục trặc phần cứng thường là khi một bộ phận nào đó bị hỏng. Lỗi trên phần mềm phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn như Bugs, xung đột với phần mềm khác,…

Firmware

mang tính ảo và được thiết kế riêng cho một loại phần cứng

Mặc dù không được biết tới rộng rãi như hardware hay software nhưng firmware có mặt ở trên tất cả thiết bị điện tử từ đèn giao thông, xe cộ cho tới PC, điện thoại,…

Firmware thực chất là một loại phần mềm đặc biệt phục vụ cho từng loại phần cứng. Có thể bạn sẽ thường xuyên cài đặt hoặc gỡ bỏ các phần mềm trên máy tính và điện thoại, nhưng hiếm khi bạn làm điều này đối với firmware. Có thể chúng ta chỉ làm vậy khi có lời nhắc tới từ nhà sản xuất thiết bị.

Cập nhật Firmware

Các bản update firmware đến từ chính các nhà sản xuất thiết bị đó. Tuy nhiên, không phải bản cập nhật firmware nào cũng giống nhau mà tùy vào từng thiết bị. Có những thiết bị như (Smartphones, PC,…) thực hiện cập nhật thông qua mạng giống như cập nhật phần mềm thông thường. Có những thiết bị khác thì lại phải sao chép firmware vào usb hoặc ổ cứng di động sau đó tải nó vào thiết bị theo cách thủ công.

Ví dụ như các dòng máy chơi game hiện đại, Apple iOS như iPhone và iPad hay các thiết bị Android sẽ có lời nhắc cập nhật và chỉ cần bạn chấp nhận, máy sẽ tự động tải và cài đặt firmware. Tuy nhiên, đối với hầu hết các bộ định tuyến, sẽ có một phần dành riêng trong bộ điều khiển cho phép người quản trị áp dụng bản cập nhật firmware thủ công. Hãy đảm bảo rằng bạn đã làm theo hướng dẫn sử dụng của thiết bị trước khi thực thiện.

Lưu ý khi cập nhật firmware

Giống như cảnh báo của nhà sản xuất thiết bị, một điểm rất quan trọng là đảm bảo thiết bị không bị tắt trong quá trình cập nhật. Nếu điều này xảy ra, nó có thể làm hư hỏng firmware dẫn tới thiết bị hư hại.

Thứ hai là tránh áp dụng sai bản cập nhật firmware cho thiết bị. Cập nhật cho thiết bị một firmware thuộc về một thiết bị khác có thể làm phần cứng hoạt động sai hoặc ngừng hoạt động. Để biết firmware có phù hợp với thiết bị hay không, chỉ cần kiểm tra số model có trùng khớp với phần cứng hay không.

Như đã nhắc tới ở trên, điều cần nhớ khi cập nhật firmware cho thiết bị đó là thực hiện đúng các bước hướng dẫn sử dụng của thiết bị đó. Mỗi thiết bị sẽ có phương pháp cập nhật hoặc khôi phục cài đặt riêng của mình.

Một số thiết bị sẽ không nhắc nhở người dùng cập nhật firmware. Vì vậy, bạn cần kiểm tra trang web của nhà sản xuất để xem liệu bản cập nhật mới đã được phát hành hay chưa và tốt nhất là đăng ký nhận email khi có bản cập nhật mới từ nhà sản xuất nếu có thể.

Leave a Comment